2012-03-12

voorgaande
Zeeland- zuivelindustrie toelichting
Middelburg CZ. Walcheren  1916-1972
Aardenburg. Coöperatieve Aarden­burgse Boterfabriek 1928-1959
Zierikzee. VZ. 1954-1973
Wemeldingen. Het Hart 1893 - 1952
Bron tekst en foto’s: Boek De Wit blz. 96 en 97
ZEELAND TELDE OOIT 24 ZUIVELFABRIEKJES
Vanwege de overheersende akkerbouw heeft de melkvee­houderij in Zee-and nooit een grote plaats ingenomen. Toch waren er in 1894 * een tiental coöperatieve zuivelfabriekjes, waarvan zes door stoom aange­dreven. De meeste Zeeuwse fabriekjes zijn niet oud gewor­den; vele hadden een sle-pend bestaan wegens onvoldoende melkaanvoer. In Middelburg duurde het tot 1916 voordat hier een coöperatieve melkin­richting ontstond.
Volgens P.J. Bouman’s Geschiedenis van den Zeeuwschen land­bouw (1946), telde Zeeland tegen het eind van de 19e eeuw 12 coö­peratieve zuivelfabriekjes, waarvan alleen de fabrieken te s'Heer Arendskerke, Hontenisse, Nieuwerkerk, Stavenisse, Sluis en Zonne­maire door stoom-kracht werden aangedreven.
* stond 1884 !
Kort na de eeuwwende breidde de zuivelindustrie zich verder uit. Eind jaren twintig leek het erop dat Zeeland ineens een echte Zuivel­provincie zou gaan worden. Drie jaar op een rij werd er in Zeeuws­-Vlaanderen een fabriekje geopend, respectievelijk in Kloosterzande 1927, Aardenburg 1928 en IJzendijke 1929. Deze “laatbloeiers” heb­ben het tot na de Tweede Wereld-oorlog kunnen uithouden, maar zijn toch nooit een start voor een nieuwe ontwikkeling geworden.
De erepalm voor de oudste fabriek van Zeeland gaat naar Zonnemai­re, die al in 1890 bestond. Voor die tijd was het bedrijf modern inge­richt, nl. met stoomkracht. Het produceerde boter en kaas, dit laatste produkt in een hoeveelheid van 5000 kg per jaar. Jammer voor Zonnemaire, maar in 1907 bestond het bedrijf niet meer. Inmiddels waren ook Axel, Aardenburg, Schoondijke en Ijzendijke te gronde gegaan. In 1972 was het met de zuivel-historie van Zee­land helemaal gedaan, vanwege de sluiting van Middelburg.

00

‘26

‘28

‘30

‘32

‘35

‘38

‘41

‘47

‘49

‘51

‘53

‘55

‘57

‘59

‘61

‘63

‘65

‘67

‘73

‘75

‘77

1995

2007

 

12

6

-

10

11

8

-

8

7

7

7

8

8

7

6

7

7

6

4

4

2

1

-

-

 

Zuiveljaarboeken
Geen frame - hier ophalen - zuivelhistorie Zeeland