2011-
voorgaande
Tabellen en kaarten van het aantal zuivelfabrieken in Nederland
Waarbij voor de beginperiode gebruik gemaakt is van ‘De verslagen van de Landbouw’. Die vanaf 1894 met aantallen en vanaf 1897 zelfs met korte zuivelfabrieks-omschrijving per gemeente in Nederland, zijn uitgekomen. Na 1914 kwam er een andere vorm van registratie. De gegevens in de ‘verslagen’ zijn - wat betreft Drenthe - voornamelijk afkomstig van de coöperatieve zuivelfabrieken. Daardoor zijn de genoemde aantallen niet juist! De Coöperatieve zuivelfabrieken waren mogelijk beter geregistreerd dan de particuliere. Of deze ‘selectieve registratie’ ook de verklaring is voor de veel te lage melding voor Noord-Holland is mij niet duidelijk. Het is wel aannemelijk. Bij de eerste z.g. dagfabrieken was het niet altijd duidelijk of deze op coöperatieve of op particuliere grondslag functioneerden!
Bovenstaande betekend echter wel dat deze ‘officiele’ gegevens niet goed bruikbaar zijn!
Lijst ‘De Wit’ komt met 1475 zuivelfabrieken, d.w.z. 500 zuivelfabrieken meer. Wie helpt ???
De verder gebruikte bronnen zijn aan het eind van deze bladzijde vermeld!
Waarbij voor de beginperiode gebruik gemaakt is van ‘De verslagen van de Landbouw’. Die vanaf 1894 met aantallen en vanaf 1897 zelfs met korte zuivelfabrieks-
Lijst ‘De Wit’ komt met 1475 zuivelfabrieken, d.w.z. 500 zuivelfabrieken meer. Wie helpt ???
De verder gebruikte bronnen zijn aan het eind van deze bladzijde vermeld!
Tabel I Aantal zuivelfabrieken in Nederland
|
Provincie |
1895 |
1900 |
1906 |
1910 |
1912 |
1926 |
1950 |
1955 |
1960 |
1970 |
1980 |
1995 |
2000 |
2004 |
2007 |
Lijst |
|
|
1) |
1) |
1) |
1) |
1)/7) |
14) |
2) |
4) |
2) |
2) |
3) |
5) |
|
10) |
11) |
De Wit |
|
Friesland |
78 |
127 |
130 |
122 |
125 |
119 |
99 |
95 |
88 |
47 |
28 |
15 |
|
9 |
8 |
171 |
|
Groningen |
29 |
50 |
47 |
49 |
46 |
33 |
25 |
23 |
23 |
10 |
6 |
5 |
|
4 |
4 |
69 |
|
Drenthe |
36 |
94 |
100 |
85 |
76 |
60 |
52 |
52 |
50 |
22 |
9 |
5 |
|
4 |
3 |
114 |
|
Overijssel |
38 |
84 |
81 |
80 |
79 |
79 |
65 |
67 |
66 |
49 |
33 |
17 |
|
5 |
5 |
144 |
|
Gelderland |
43 |
84 |
101 |
105 |
126 |
109 |
64 |
61 |
61 |
42 |
21 |
9 |
|
8 |
8 |
189 |
|
Utrecht |
7 |
11 |
15 |
16 |
20 |
40 |
23 |
19 |
16 |
11 |
2 |
1 |
|
1 |
0 |
43 |
|
Noord- |
9 |
23 |
46 |
61 |
66/160 |
170 |
62 |
52 |
44 |
20 |
13 |
9 |
|
7 |
5 |
262 |
|
Zuid- |
30 |
47 |
40 |
64 |
63/72 |
110 |
55 |
51 |
43 |
30 |
21 |
7 |
|
6 |
6 |
118 |
|
Zeeland |
10 |
19 |
12 |
13 |
14/13 |
6 |
7 |
7 |
6 |
4 |
- |
- |
|
0 |
0 |
24 |
|
Noord- |
111 |
165 |
205 |
214 |
221 |
134 |
94 |
88 |
79 |
43 |
19 |
11 |
|
9 |
9 |
205 |
|
Limburg |
93 |
172 |
196 |
137 |
113 |
67 |
34 |
28 |
23 |
12 |
6 |
1 |
|
1 |
1 |
136 |
|
NOP. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
1 |
|
|
Ondernemingen |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
19 |
15 |
15 |
15 |
|
|
fabrieken |
484 |
876 |
975 |
958 |
949/1051 |
927 |
580 |
543 |
499 |
290 |
158 |
80 |
66 |
55 |
50 |
1475 |
Provincie
hand
die
ren
sto
om
gas
of
elekt
risch
1892
1893
1894
1895
1896
1897
1892
1893
1894
1895
1896
1897
1892
1893
1894
1895
1896
1897
1892
1893
1894
1895
1896
1897
Friesland
-
1
10
36
74
110
3
2
1
2
2
5
74
85
101
119
131
160
-
-
-
-
-
1
Groningen
-
-
5
6
8
23
-
-
-
-
2
-
13
22
27
31
35
44
-
-
-
-
-
-
Drenthe
-
-
8
26
71
82
-
-
-
-
1
2
7
17
27
28
42
54
-
2
-
-
-
-
Overijssel
-
1
8
20
30
41
1
1
1
-
-
9
17
29
33
43
50
1
1
1
2
2
1
Gelderland
3
5
21
37
51
74
-
-
9
9
2
2
4
15
22
35
49
57
-
-
2
5
5
7
Utrecht
-
2
-
-
-
6
-
3
-
-
-
-
5
6
5
8
8
10
-
-
-
-
-
-
Noord-Holland
1
4
9
10
13
21
-
1
-
-
-
-
5
8
11
4
15
11
-
-
1
1
1
1
Zuid-Holland
1
3
11
22
27
32
4
4
5
4
5
6
8
7
18
25
28
33
-
-
-
-
-
2
Zeeland
9
14
23
31
44
66
-
-
-
-
-
-
5
5
5
8
11
14
-
-
-
-
-
-
Noord-Brabant
10
65
125
159
174
241
4
8
4
4
6
4
-
13
18
22
25
-
-
-
-
-
Limburg
21
69
123
164
235
320
8
8
2
1
3
-
2
1
7
8
7
7
-
-
1
1
-
-
Nederland
45
164
343
511
729
1016
20
27
22
20
21
19
106
131
265
314
391
465
1
3
4
9
8
12
Tabel II Aantal centrifuges en middel van aandrijving uit de begin periode
Provincie
1895
1900
1906
1910
1912
stoom
hand
totaal
stoom
hand
totaal
stoom
hand
totaal
stoom
hand
totaal
stoom
hand
totaal
Friesland
34
1
35
65
11
76
83
8
91
84
2
84
87
3
90
Groningen
9
4
13
22
14
36
30
11
41
38
4
42
37
4
41
Drenthe
11
14
25
28
44
72
45
42
87
53
25
78
54
18
72
Overijssel
7
-
7
15
17
32
31
14
45
35
7
42
44
6
50
Gelderland
6
13
19
26
25
51
44
26
70
44
26
70
49
39
88
Utrecht
-
-
-
3
-
3
4
-
4
4
-
4
5
-
5
Noord-Holland
1
-
1
-
4
4
7
3
10
14
3
17
24
3
27
Zuid-Holland
3
-
3
3
7
10
5
4
9
6
1
7
9
-
10
Zeeland
5
3
8
7
4
11
4
2
6
4
1
5
5
-
6
Noord-Brabant
3
42
45
13
119
132
37
161
198
59
141
200
68
124
192
Limburg
1
59
60
2
155
157
14
174
188
38
91
129
39
68
107
Nederland
80
136
216
184
400
584
304
445
749
379
301
680
421
265
686
Tabel III Coöperatieve boter en kaasfabrieken 1)
Tabel IV Niet Coöperatieve boter en kaasfabrieken 1)
Provincie
1895
1900
1906
1910
1912
stoom
hand
totaal
stoom
hand
totaal
stoom
hand
totaal
stoom
hand
totaal
stoom
hand
totaal
Friesland
40
3
43
40
11
51
35
4
39
38
-
38
32
3
35
Groningen
13
3
16
14
-
14
6
-
6
7
-
7
4
1
5
Drenthe
11
-
11
20
2
22
7
6
13
3
4
7
3
1
4
Overijssel
24
7
31
43
9
52
36
2
36
35
3
38
27
2
29
Gelderland
13
11
24
27
6
33
28
3
31
31
4
35
29
9
38
Utrecht
7
-
7
7
1
8
10
1
11
12
-
12
13
2
15
Noord-Holland
2
6
8
11
8
19
34
2
36
40
4
44
35
4
39
Zuid-Holland
23
4
27
27
10
37
26
5
31
51
6
57
41
22
63
Zeeland
1
1
2
7
1
8
5
1
6
7
1
8
6
2
8
Noord-Brabant
8
58
66
16
17
33
4
3
7
15
9
24
16
13
29
Limburg
6
26
32
5
10
15
4
4
8
2
6
8
3
3
6
Nederland
148
119
267
217
75
292
195
31
226
241
37
278
209
62
271
Provincie
1895
1900
1906
1910
1912
coöp
part.
totaal
coöp
part.
totaal
coöp
part.
totaal
coöp
part.
totaal
coöp
part.
totaal
Friesland
35
43
78
76
51
127
91
39
130
84
38
122
90
35
125
Groningen
13
16
29
36
14
50
41
6
47
42
7
49
41
5
46
Drenthe
25
11
36
72
22
94
87
13
100
78
7
85
72
4
76
Overijssel
7
31
38
32
52
84
45
36
81
42
38
80
50
29
79
Gelderland
19
24
43
51
33
84
70
31
101
70
35
105
88
38
126
Utrecht
-
7
7
3
8
11
4
11
15
4
12
16
5
15
20
Noord-Holland
1
8
9
4
19
23
10
36
46
17
44
61
27
39
66
Zuid-Holland
3
27
30
10
37
47
9
31
40
7
57
64
10
63
63
Zeeland
8
2
10
11
8
19
6
6
12
5
8
13
6
8
14
Noord-Brabant
45
66
111
132
33
165
198
7
205
200
24
214
192
29
121
Limburg
60
32
93
157
15
172
188
8
196
129
8
137
107
6
113
Nederland
216
267
484
584
292
876
749
226
975
680
278
958
686
271
957
Gebruikte bronnen / aantal fabrieken tabellen
1)
Verslagen van de landbouw
2)
Officieel Orgaan FNZ. 1971 blz. 90
3)
Zuivelindustrie Min. v Landbouw. mrt. 1981
4)
Melkunde en zuibereiding Keestra en Faber 1957 blz 6
5)
De Bakermat blz 151 op 31 dec. 1994
6)
Aantal ondernemingen / aantal fabrieken is hoger Bron: CBS
7)
Leerboek H.B. Hylkema 1913 blz. 612 / geeft ook nog drijfsgroote aan!
8)
Zie opmerking bij tabel V nav. te lage aantallen van Noord-Holland
9)
Uit ‘Van 40 zegenrijke melkjaren’, uitgave V.V.Z.M 1948, blz 131
10)
Jaarverslag 2003 Productschap Zuivel - pdf
11)
Jaarverslag 2007 Productschap Zuivel - pdf
14)
Officiëel Orgaan FNZ. 1926 nr. 34
* Deze extra tabel uit 1912 is afkomstig uit het ‘Leerboek der zuivelbereiding’ van H.B. Hylkema
uit 1913, die een veel groter aantal (kaas)fabriekjes aangeeft in Noord-Holland.
Het is aannemelijk dat deze ‘Hylkema aantallen’ beter overeen komen met de werkelijkheid.
In een gedenkboekje uit 1956 ‘Fabrieken Bond en Mensen’ nav. 50 jarig bestaan van de zuivel-
en zoetfabrieken aangeeft.
uit 1913, die een veel groter aantal (kaas)fabriekjes aangeeft in Noord-
In een gedenkboekje uit 1956 ‘Fabrieken Bond en Mensen’ nav. 50 jarig bestaan van de zuivel-
1912
7)
coöp
part.
totaal
90
35
125
41
5
46
72
4
76
50
29
79
88
38
126
5
15
20
117
43
160
9
63
62
5
8
13
192
29
121
107
6
113
776
275
1051
Tabel V Totaal aantal zuivelfabrieken, samengesteld uit 1)
*
Provincie
boter
fab
riek
kaas
fab
riek
melk
inric
hting
geme
ngd
totaal
coöp
part.
totaal
coöp
part.
totaal
coöp
part.
totaal
coöp
part.
totaal
coöp
part.
totaal
Friesland
1
-
1
71
14
85
4
-
4
3
9
12
79
23
102
Groningen
3
-
3
1
3
4
2
8
10
5
3
8
11
14
25
Drenthe
22
1
23
13
-
13
9
1
10
7
-
7
51
2
53
Overijssel
24
3
27
12
3
15
11
2
13
9
3
12
56
11
67
Gelderland
33
-
33
2
2
4
16
5
21
5
6
11
53
13
69
Utrecht
2
2
4
-
1
1
1
16
17
1
3
4
4
22
23
Noord-Holland
-
-
-
24
2
26
3
29
32
4
4
8
31
35
66
Zuid-Holland
1
1
1
2
4
6
8
34
42
1
12
13
11
51
62
Zeeland
3
-
3
-
-
-
1
1
2
1
1
2
5
2
7
Noord-Brabant
59
1
60
2
-
2
19
7
26
8
5
13
88
13
101
Limburg
19
-
19
-
-
-
11
4
15
1
1
2
31
5
36
Nederland
166
8
174
127
29
156
85
107
192
45
47
92
423
191
614
Tabel VI Aantal in werking zijnde bedrijven per 4 januari 1948 9)
wandeling langs kaarten
Zuivelfabrieken 1 - tabellen met aantal in Nederland
